Naar de inhoud

Adèle Shaw

Blog personnel

Wie zijn de zes beroemdste supermodellen en waarom hebben ze de modewereld veranderd?

Over de lijst van zogenaamde ‘oorspronkelijke’ supermodellen is nooit volledige overeenstemming bereikt. De term zelf is ontstaan rond een groep…

Mannequin professionnel en coulisses d'un défilé de mode, entouré de vêtements de créateurs et de miroirs

Over de lijst van zogenaamde ‘oorspronkelijke’ supermodellen bestaat nooit volledige overeenstemming. De term raakte ingeburgerd voor een groep modellen die tussen het midden van de jaren 1980 en het einde van de jaren 1990 niet alleen de catwalks, maar ook de populaire cultuur veroverden.

Hun invloed op de mode was minder te danken aan hun uiterlijk dan aan een ongekende verspreiding via de media: magazinecovers, reclamecampagnes, muziekvideo’s en exclusieve contracten met modehuizen.

British Vogue-cover van 1990 en de vorming van de groep supermodellen

De cover van British Vogue van januari 1990 geldt als het meest aangehaalde ijkpunt voor het ontstaan van het fenomeen. Er stonden vijf modellen op: Naomi Campbell, Linda Evangelista, Christy Turlington, Cindy Crawford en Tatjana Patitz. Dit vijftal, geen zestal, vormt de historische kern.

Welke naam als zesde wordt toegevoegd, verschilt per bron. Kate Moss, Claudia Schiffer en Heidi Klum worden regelmatig genoemd, afhankelijk van de gehanteerde criteria: redactionele invloed, gegenereerde omzet of langdurige media-aandacht. Wanneer men het heeft over de zes beroemdste supermodellen, hangt de samenstelling van de groep dus af van de periode en het gekozen perspectief, niet van een officiële ranglijst.

Die onduidelijkheid is niet onbelangrijk. Ze laat zien dat de status van supermodel niet berust op een meetbare staat van dienst, maar op het vermogen om tegelijk op meerdere mediaplatforms aanwezig te zijn — iets wat de vorige generatie modellen niet was gelukt.

Supermodel in een rode jurk poseert voor een Europees neoklassiek gebouw tijdens een modeshoot in de buitenlucht

De videoclip Freedom 90 en de verspreiding via verschillende media: het mechanisme achter mode-iconen

De videoclip Freedom! ’90 van George Michael, geregisseerd door David Fincher, bracht het supermodelfenomeen samen en haalde het uit de modewereld. Campbell, Evangelista, Turlington, Crawford en Patitz waren erin te zien. Elk van hen vertolkte een deel van de clip, zonder met elkaar in gesprek te gaan. De visuele aanpak putte zowel uit de filmwereld als uit modefotografie.

De overstap van magazinecover naar muziekvideo gaf het modellenwerk een nieuwe invulling als veelzijdig beroep. Modellen werden herkenbare gezichten voor een publiek dat geen Vogue las. Televisie, talkshows en de roddelpers namen het stokje over van de modebladen.

Die verspreiding ontstond niet vanzelf. Modellenbureaus en artistiek directeuren van modehuizen coördineerden onderling exclusieve afspraken:

  • Een contract voor een Versace-modeshow ging vaak gepaard met een printcampagne en optredens op evenementen die het merk tijdens het seizoen organiseerde.
  • Modefotografen (Peter Lindbergh, Steven Meisel, Herb Ritts) werkten steeds opnieuw met dezelfde modellen, waardoor het grote publiek hen beter leerde herkennen.
  • De vergoedingen stegen mee met die zichtbaarheid op verschillende media, wat op de catwalks een zorgvuldig gecreëerde schaarste opleverde.

De uitspraak die aan Linda Evangelista wordt toegeschreven — dat ze haar bed niet uitkwam voor minder dan een hoog dagtarief — vat deze economie van bekendheid goed samen: de vergoeding was niet langer alleen voor een prestatie, maar ook voor een imago dat meetbaar was aan de hand van covers en optredens.

Kate Moss, Versace en de nieuwe invulling van het supermodel in de jaren 1990

Kate Moss zorgde voor een esthetische breuk met de atletische, glamoureuze uitstraling van de vijf modellen op de cover uit 1990. Met haar tengere postuur, haar associatie met grunge en de fotografie van Corinne Day voor The Face vormde ze een tegenbeeld dat toch dezelfde brede bekendheid verwierf.

Haar opname in de lijst van supermodellen roept de vraag op wat de term precies betekent. De eerste vijf hadden een spectaculaire stijl, vergelijkbare maten en een opvallende fysieke aanwezigheid op de haute-couturecatwalks. Moss bewees dat je ook een supermodel kon worden dankzij editoriale fotografie en reclamecampagnes, zonder voortdurend met de shows van grote modehuizen geassocieerd te worden.

Modehuis Versace speelde een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Gianni Versace begreep eerder dan zijn concurrenten dat meerdere supermodellen in één show samenbrengen onevenredig veel persaandacht opleverde. De finales van zijn shows, waarin Campbell, Crawford, Evangelista en Turlington samen over de catwalk liepen, groeiden uit tot zelfstandige media-evenementen die veel verder reikten dan de vakpers.

Drie supermodellen met verschillende culturele achtergronden poseren samen in een moderne editorialstudio met grote ramen

Naomi Campbell en Christy Turlington: invloed buiten de modecatwalk

Naomi Campbell is het supermodel wier carrière het verst buiten de modewereld is getreden. Ze heeft zich aantoonbaar ingezet voor goede doelen en bekleedde bestuursfuncties bij liefdadigheidsorganisaties. Daarmee hielp ze opnieuw vorm te geven aan de verwachtingen van het publiek ten aanzien van een beroemd model.

Christy Turlington sloeg een vergelijkbare weg in, maar richtte zich op de volksgezondheid. Haar werk rond de gezondheid van moeders, via haar eigen stichting, maakte haar tot een figuur die zowel met sociaal activisme als met de Calvin Klein-campagnes uit de jaren 1990 werd geassocieerd.

Deze nieuwe activiteiten zijn geen bijzaak: ze verklaren waarom de status van supermodel zo lang standhoudt. Modellen die hun werk niet uitbreidden buiten de catwalk en reclame, zagen hun bekendheid afnemen toen nieuwe generaties opkwamen. Campbell en Turlington bleven relevant doordat ze hun zichtbaarheid wisten in te zetten op terreinen waar publieke erkenning ook praktisch van waarde is.

Expositie in Tate Modern in 2026 en een nieuwe culturele kijk op modellen uit de jaren 90

De tentoonstelling The 90s: Art and Fashion, die in 2026 in Tate Modern te zien zal zijn, markeert een keerpunt in de manier waarop supermodellen door culturele instellingen worden benaderd. Het project plaatst Kate Moss en haar tijdgenoten in een dialoog tussen mode, fotografie en hedendaagse kunst, in plaats van in een verhaal dat om beroemdheid draait.

We zien hier een betekenisvolle verschuiving: modellen uit de jaren 1990 veranderen van populaire iconen in onderwerpen van cultuurhistorisch onderzoek. Deze museale herwaardering bevestigt achteraf hun invloed op de esthetiek van een heel decennium, van de Calvin Klein-campagnes tot de editorials in The Face.

Het supermodel is niet langer een modefenomeen, maar een onderwerp van cultuurgeschiedenis. Het verschil tussen de zes meest genoemde namen en de honderden modellen die in dezelfde periode actief waren, zit in hun vermogen om meer dan alleen kleding te belichamen: ze staan voor een esthetisch tijdperk dat kunstinstellingen nu de moeite van het tentoonstellen waard vinden.

Wie zijn de zes beroemdste supermodellen en waarom hebben ze de modewereld veranderd?