Naar de inhoud

Adèle Shaw

Blog personnel

Solidair reizen: nieuws dat inspireert tot nieuwe manieren om de wereld te ontdekken

Solidair reizen is een vorm van toerisme waarbij een deel van de economische opbrengst van het verblijf rechtstreeks wordt gebruikt om projecten van lokale gemeenschappen te financieren…

Groupe de voyageurs solidaires échangeant avec des artisans locaux dans un marché artisanal en Afrique de l'Ouest

Solidair reizen is een vorm van toerisme waarbij een deel van de economische opbrengst van het verblijf rechtstreeks wordt besteed aan projecten van de gastgemeenschappen. Die herverdeling onderscheidt dit concept van klassiek toerisme: de reiziger neemt deel aan het lokale leven en een duidelijk herkenbaar deel van de betaalde prijs gaat naar ontwikkelingsprojecten, onderwijs of milieubehoud.

Reizen met een lage CO₂-uitstoot en meer tijd ter plaatse: het nieuwe kader voor solidair reizen

Bij de discussie over solidair toerisme lag de nadruk lange tijd op de bestemming en het type accommodatie. Dat accent verschuift. De ATES (Association pour le Tourisme Équitable et Solidaire) stelt nu voor om het verblijf anders in te richten: minder nadruk op vervoer en meer op de tijd die daadwerkelijk ter plaatse wordt doorgebracht.

De redenering is eenvoudig: een vliegreis van enkele uren naar een verre bestemming, gevolgd door een verblijf van vijf dagen, levert een ongunstige verhouding op tussen de CO₂-uitstoot en het aantal dagen dat je ter plaatse bent. Door langer te blijven of bestemmingen te kiezen die per trein bereikbaar zijn, verbetert die verhouding en nemen ook de lokale opbrengsten toe.

Deze verschuiving van ‘reis als verplaatsing’ naar ‘reis als ervaring’ is meer dan een slogan. Ze verandert het aanbod van de gecertificeerde reisorganisaties. In plaats van steeds meer tussenstops in te plannen, concentreert een solidair verblijf de activiteiten op een beperkt gebied, met langduriger contact met de lokale bevolking. Door het nieuws van Le Voyageur Solidaire te volgen, ontdek je welke initiatieven in Frankrijk deze aanpak al toepassen, ook tijdens verblijven op het Franse vasteland.

Solidair reizende vrouw plant rijstplantjes met een lokale boer in een terrasvormig rijstveld in Cambodja

Milieuclaims: wat de Europese richtlijn 2024/825 verandert voor reizigers

De termen ‘groen’, ‘milieuvriendelijk’ en ‘duurzaam’ werden in toeristische communicatie lange tijd zonder bindende regels gebruikt. De Europese richtlijn 2024/825 brengt daar verandering in en stelt regels voor milieuclaims in commerciële communicatie. Een reisorganisatie die een milieubewuste belofte doet, moet die voortaan kunnen onderbouwen met concrete, controleerbare toezeggingen.

Voor wie solidair reist, heeft deze verandering een praktisch gevolg: het wordt makkelijker om een betrouwbaar keurmerk van een marketingclaim te onderscheiden. Bij een verblijf dat als ‘solidair’ wordt aangeprezen, moet duidelijk zijn waar het afgedragen geld naartoe gaat, welke gemeenschap ervan profiteert en voor welk project het wordt gebruikt.

Waarop letten voordat je een solidaire reis boekt?

  • Is aangegeven welk deel van de prijs naar lokale gemeenschappen gaat, als bedrag of percentage, en wordt de naam van het gefinancierde project vermeld?
  • Voert de reisorganisatie een erkend keurmerk, zoals dat van de ATES, of een certificering die door een onafhankelijke partij kan worden gecontroleerd?
  • Zijn de resultaten van het verblijf terug te vinden in een toegankelijk verslag, zoals een jaarverslag of projectrapport?

Een reisprogramma dat alleen spreekt van een ‘verantwoorde aanpak’ zonder deze informatie te geven, loopt het risico niet aan de nieuwe Europese regels te voldoen. Het ontbreken van controleerbaar bewijs is een waarschuwingssignaal, niet zomaar een gebrek aan transparantie.

Solidair toerisme in Frankrijk: verblijven die het platteland een nieuwe invulling geven

Solidair reizen beperkt zich niet tot verre bestemmingen. Ook op het Franse platteland wordt een aanbod ontwikkeld dat draait om onderdompeling in het lokale leven en deelname aan plaatselijke activiteiten. De ATES vermeldt verblijven in Bretagne, Corsica, Auvergne-Rhône-Alpes en op Réunion, georganiseerd in samenwerking met lokale partijen.

Deze verblijven volgen een duidelijk model: logeren bij bewoners of in collectief beheerde accommodaties, maaltijden met lokale producten en activiteiten onder begeleiding van inwoners die zijn opgeleid om gasten te ontvangen. De reiziger kijkt niet toe bij een opgevoerde voorstelling van de lokale cultuur, maar doet mee en helpt soms zelf mee aan werkzaamheden, oogsten of projecten voor het behoud van het natuurlijke erfgoed.

Team van solidaire vrijwilligers bouwt een adobe-school in een dorp op het Peruaanse platteland van de Andes

Praktijkvoorbeeld: mangrove en lagune in Sri Lanka

Om te laten zien hoe dit model buiten Frankrijk werkt, beschrijft FairMoove een rondreis door Sri Lanka rond een mangrovekwekerij op de eilanden in de lagune van Koggala. Reizigers helpen mee met het planten van mangroves onder begeleiding van een lokale vereniging.

Bij dit soort verblijven is het verstandig de informatie kritisch te bekijken. Het verhaal komt van de reisorganisatie zelf, dus het is belangrijk onderscheid te maken tussen gerapporteerde resultaten en een onafhankelijke beoordeling. Een goed geïnformeerde reiziger vergelijkt de informatie met de verslagen die de partnerverenigingen ter plaatse publiceren.

Eerlijk reizen en solidair reizen: twee aanvullende benaderingen

De twee termen worden vaak als synoniemen gebruikt, maar verwijzen naar verschillende zaken. Eerlijk toerisme draait om een rechtvaardige vergoeding voor iedereen in de toeristische keten: gidsen, accommodatieverschaffers en ambachtslieden. Solidair toerisme voegt daar een collectieve financieringsregeling aan toe, gericht op een lokaal ontwikkelingsproject.

In de praktijk kan een verblijf beide benaderingen combineren. Reisorganisaties met een ATES-keurmerk nemen doorgaans de principes van eerlijke handel op in hun samenwerkingsvoorwaarden en bestemmen daarnaast een deel van de prijs voor concrete projecten van lokale gemeenschappen.

  • Eerlijk reizen: een rechtvaardige vergoeding voor lokale dienstverleners en transparantie over de kostenverdeling
  • Solidair reizen: financiering van een collectief project, zoals een school, dispensarium of herbebossingsproject, met een deel van de prijs van het verblijf
  • Ecotoerisme: prioriteit voor milieubehoud, soms zonder herverdeling van de opbrengsten

Als je deze verschillen kent, voorkom je dat je een goed vermarkte natuurreis verwart met een verblijf waarvan de economische en sociale opbrengsten traceerbaar zijn. Doorslaggevend is of de afgedragen bedragen te volgen zijn, niet hoe het aanbod in de catalogus wordt genoemd.

De Europese regelgeving en de nieuwe werkwijzen van gecertificeerde reisorganisaties komen samen in één duidelijke eis: bewijs in plaats van beloften. Voor reizigers die hun volgende reis meer betekenis willen geven, is de betrouwbaarste manier om het aanbod te beoordelen na te gaan wat er wordt gefinancierd, door wie en met welke gedocumenteerde resultaten.

Solidair reizen: nieuws dat inspireert tot nieuwe manieren om de wereld te ontdekken